Odpowiednio zbilansowana dieta mo\u017ce znacz\u0105co wspiera\u0107 leczenie psychiatryczne \u2013 poprawia\u0107 skuteczno\u015b\u0107 farmakoterapii, stabilizowa\u0107 nastr\u00f3j i przyspiesza\u0107 powr\u00f3t do zdrowia. O roli \u017cywienia w terapii os\u00f3b zmagaj\u0105cych si\u0119 z zaburzeniami psychicznymi rozmawiamy z Sabin\u0105 Krup\u0105-Palarczyk, dietetykiem Centrum Zdrowia Psychicznego w Podhala\u0144skim Szpitalu Specjalistycznym w Nowym Targu.<\/b><\/p>\n
Coraz wi\u0119cej bada\u0144 i do\u015bwiadcze\u0144 klinicznych potwierdza, \u017ce zdrowie psychiczne i spos\u00f3b od\u017cywiania s\u0105 ze sob\u0105 \u015bci\u015ble powi\u0105zane. Jak podkre\u015bla Sabina Krupa-Palarczyk, dietetyk Centrum Zdrowia Psychicznego, odpowiednia dieta nie jest jedynie dodatkiem do leczenia \u2013 mo\u017ce by\u0107 jego realnym wsparciem.<\/p>\n
\u201eNa pewno odpowiednie \u017cywienie ma znaczenie, je\u017celi chodzi o nasze zdrowie psychiczne. Odpowiednia dieta, dobrze zbilansowana i zr\u00f3wnowa\u017cona, mo\u017ce poprawi\u0107 efektywno\u015b\u0107 farmakoterapii, ale te\u017c odpowiednia suplementacja mo\u017ce wzmacnia\u0107 efekty leczenia\u201d \u2013 m\u00f3wi specjalistka.<\/p>\n
Dieta jako element terapii<\/b><\/p>\n
Zdaniem dietetyk, zdrowie psychiczne to obszar wielowymiarowy \u2013 podobnie jak \u017cywienie. Opr\u00f3cz samej diety znaczenie maj\u0105 r\u00f3wnie\u017c styl \u017cycia, sen i aktywno\u015b\u0107 fizyczna.<\/p>\n
\u201eTo, w jaki spos\u00f3b dostarczamy witamin i minera\u0142\u00f3w, b\u0119dzie poprawia\u0107 skuteczno\u015b\u0107 leczenia. Dietetyka obejmuje nie tylko \u017cywienie, ale te\u017c suplementacj\u0119, odpowiedni\u0105 ilo\u015b\u0107 snu i aktywno\u015b\u0107 fizyczn\u0105. To wszystko sk\u0142ada si\u0119 na nasz tryb \u017cycia\u201d \u2013 podkre\u015bla.<\/p>\n
Jednocze\u015bnie z obserwacji prowadzonych w\u015br\u00f3d pacjent\u00f3w wynika, \u017ce codzienne nawyki \u017cywieniowe cz\u0119sto odbiegaj\u0105 od zalece\u0144.<\/p>\n
\u201eDominuje dieta wysokoprzetworzona, tzw. zachodnia. To dieta uboga w b\u0142onnik, witaminy i minera\u0142y, a bogata w cukry proste, t\u0142uszcze: nasycone i typu trans\u201d \u2013 wskazuje ekspertka. Dodatkowo, pacjenci si\u0119gaj\u0105 po \u2018comfort food\u2019, czyli wygodn\u0105 \u017cywno\u015b\u0107.<\/p>\n
W praktyce oznacza to niedobory kluczowych sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych, kt\u00f3re maj\u0105 bezpo\u015bredni wp\u0142yw na funkcjonowanie uk\u0142adu nerwowego.<\/p>\n
\u201eBrakuje przede wszystkim kwas\u00f3w omega-3, witaminy D3, magnezu, b\u0142onnika i odpowiedniej ilo\u015bci warzyw. Cz\u0119sto proporcja jest zaburzona \u2013 wi\u0119cej jest owoc\u00f3w ni\u017c warzyw. Wielu pacjent\u00f3w pomija te\u017c \u015bniadania, a posi\u0142ki s\u0105 nieregularne i dochodzi do podjadania\u201d \u2013 dodaje.<\/p>\n
<\/p>\n
Sk\u0142adniki, kt\u00f3re wspieraj\u0105 m\u00f3zg<\/b><\/p>\n
Niekt\u00f3re sk\u0142adniki od\u017cywcze maj\u0105 szczeg\u00f3lne znaczenie dla zdrowia psychicznego. Ich niedobory mog\u0105 pogarsza\u0107 samopoczucie i ogranicza\u0107 skuteczno\u015b\u0107 leczenia.<\/p>\n
\u201eW dietetyce wskazuje si\u0119 konkretne zwi\u0105zki szczeg\u00f3lnie wa\u017cne dla zdrowia psychicznego: kwasy omega-3, witamin\u0119 D3, witamin\u0119 C, witaminy z grupy B, b\u0142onnik, ale te\u017c cynk i selen\u201d \u2013 wylicza dietetyk.<\/p>\n
Ich dzia\u0142anie jest wielowymiarowe:<\/p>\n
\u201eTe sk\u0142adniki bior\u0105 udzia\u0142 w budowaniu uk\u0142adu nerwowego, reguluj\u0105 stany zapalne, zmniejszaj\u0105 stres oksydacyjny, moduluj\u0105 sk\u0142ad mikrobioty jelitowej, poprawiaj\u0105 nastr\u00f3j, koncentracj\u0119 i uwag\u0119. Je\u017celi ich brakuje, nie mo\u017cemy m\u00f3wi\u0107, \u017ce sama farmakoterapia jest wystarczaj\u0105ca\u201d \u2013 zaznacza.<\/p>\n
Co wa\u017cne, zmiana diety nie musi oznacza\u0107 rewolucji ani du\u017cych wydatk\u00f3w.<\/p>\n
\u201eNie trzeba si\u0119ga\u0107 po produkty z wysokiej p\u00f3\u0142ki. Czasami wystarczy zamieni\u0107 jasne pieczywo na pe\u0142noziarniste, doda\u0107 do owsianki siemi\u0119 lniane czy nasiona chia, zamieni\u0107 m\u0105k\u0119 pszenn\u0105 na orkiszow\u0105 albo zamieni\u0107 olej na oliw\u0119 z oliwek\u201d \u2013 podpowiada.<\/p>\n
Jako model \u017cywienia szczeg\u00f3lnie polecany wskazuje diet\u0119 \u015br\u00f3dziemnomorsk\u0105.<\/p>\n
\u201eTo uniwersalne podej\u015bcie do \u017cywienia, odpowiednie zar\u00f3wno dla os\u00f3b zdrowych, jak i choruj\u0105cych psychicznie \u2013 niezale\u017cnie od tego, czy m\u00f3wimy o depresji, zaburzeniach l\u0119kowych, chorobie afektywnej dwubiegunowej czy schizofrenii\u201d \u2013 dodaje.<\/p>\n
<\/p>\n
\u015aniadanie \u2013 pierwszy krok do r\u00f3wnowagi<\/b><\/p>\n
Jednym z podstawowych b\u0142\u0119d\u00f3w \u017cywieniowych jest pomijanie pierwszego posi\u0142ku dnia.<\/p>\n
\u201eWielu pacjent\u00f3w do\u015bwiadcza tzw. wilczego g\u0142odu i niepohamowanego apetytu. Cz\u0119sto wynika to z tego, \u017ce dzie\u0144 nie zosta\u0142 rozpocz\u0119ty prawid\u0142owo \u2013 od pe\u0142nowarto\u015bciowego \u015bniadania\u201d \u2013 wyja\u015bnia.<\/p>\n
Jak powinien wygl\u0105da\u0107 taki posi\u0142ek?<\/p>\n
\u201ePowinien zawiera\u0107 wszystkie trzy makrosk\u0142adniki: pe\u0142nowarto\u015bciowe bia\u0142ko, zdrowe t\u0142uszcze, w\u0119glowodany z\u0142o\u017cone oraz porcj\u0119 warzyw. Nie musi by\u0107 zjedzony zaraz po przebudzeniu, ale warto, by pojawi\u0142 si\u0119 w ci\u0105gu jednej\u2013dw\u00f3ch godzin\u201d \u2013 t\u0142umaczy.<\/p>\n
<\/p>\n
Ma\u0142e kroki zamiast rewolucji<\/b><\/p>\n
Zmiana nawyk\u00f3w \u017cywieniowych to proces. Bardzo wa\u017cna jest motywacja, kt\u00f3ra w pocz\u0105tkowym etapie zawsze jest najwi\u0119ksza. W pracy z pacjentami dietetyk stawia na stopniowe zmiany, wspieranie i motywowanie os\u00f3b, kt\u00f3rzy s\u0105 ju\u017c w dzia\u0142aniu.<\/p>\n
\u201eNie zasypuj\u0119 pacjent\u00f3w wielkimi zmianami. Dzia\u0142amy ma\u0142ymi krokami. Je\u017celi zrobimy rewolucj\u0119, pacjent nie przyjdzie na drug\u0105 wizyt\u0119\u201d \u2013 m\u00f3wi wprost.<\/p>\n
Takie podej\u015bcie buduje poczucie sprawczo\u015bci i zwi\u0119ksza szanse na trwa\u0142\u0105 zmian\u0119.<\/p>\n
\u201eMa\u0142e sukcesy daj\u0105 satysfakcj\u0119: \u2018ja co\u015b mog\u0119, co\u015b mi wychodzi\u2019. To motywuje do dalszych dzia\u0142a\u0144\u201d \u2013 podkre\u015bla.<\/p>\n
W pracy cz\u0119sto wykorzystuje metod\u0119 SMART.<\/p>\n
\u201ePacjent wybiera cel, kt\u00f3ry jest konkretny, mierzalny, osi\u0105galny i okre\u015blony w czasie. Na przyk\u0142ad: chodzenie na basen dwa razy w tygodniu przez p\u00f3\u0142 roku, najlepiej z kim\u015b bliskim, \u017ceby zwi\u0119kszy\u0107 motywacj\u0119\u201d \u2013 wyja\u015bnia.<\/p>\n
<\/p>\n
Leki a masa cia\u0142a \u2013 wa\u017cne wyzwanie<\/b><\/p>\n
Istotnym problemem w terapii psychiatrycznej jest wp\u0142yw niekt\u00f3rych lek\u00f3w na mas\u0119 cia\u0142a.<\/p>\n
\u201eS\u0105 leki, kt\u00f3re zwi\u0119kszaj\u0105 \u0142aknienie i spowalniaj\u0105 metabolizm. Przyrost masy cia\u0142a mo\u017ce wynosi\u0107 nawet kilkana\u015bcie kilogram\u00f3w w ci\u0105gu miesi\u0105ca\u201d \u2013 zauwa\u017ca dietetyk.<\/p>\n
Dlatego odpowiednia dieta jest niezb\u0119dna.<\/p>\n
\u201eBez zmian \u017cywieniowych redukcja masy cia\u0142a mo\u017ce by\u0107 bardzo trudna albo niemo\u017cliwa\u201d \u2013 podkre\u015bla.<\/p>\n
Jednocze\u015bnie zaznacza, \u017ce nie chodzi tylko o \u201esiln\u0105 wol\u0119\u201d.<\/p>\n
\u201eNa efekty wp\u0142ywa wiele czynnik\u00f3w: stan psychiczny, aktywno\u015b\u0107 fizyczna, styl \u017cycia, zasoby czasowe, edukacja \u017cywieniowa, umiej\u0119tno\u015b\u0107 regulowania emocji, wsparcie bliskich oraz specjalist\u00f3w. Pacjent w g\u0142\u0119bokiej depresji ma znacznie d\u0142u\u017csz\u0105 drog\u0119 do pokonania ni\u017c osoba, kt\u00f3ra ju\u017c przepracowa\u0142a swoje trudno\u015bci\u201d \u2013 t\u0142umaczy.<\/p>\n
W praktyce cz\u0119sto konieczne jest indywidualne podej\u015bcie.<\/p>\n
\u201eW trakcie konsultacji m.in.: obliczam zapotrzebowanie kaloryczne, analizujemy nawyki dotycz\u0105ce jedzenia, omawiamy b\u0142\u0119dy \u017cywieniowe i wsp\u00f3lnie ustalamy plan dzia\u0142ania. Czasami przygotowuj\u0119 indywidualne jad\u0142ospisy\u201d \u2013 dodaje.<\/p>\n
<\/p>\n
Suplementacja \u2013 kiedy jest potrzebna?<\/b><\/p>\n
Cho\u0107 podstaw\u0105 powinna by\u0107 dieta, w niekt\u00f3rych przypadkach warto si\u0119gn\u0105\u0107 po suplementy.<\/p>\n
\u201eCz\u0119sto polecam psychobiotyki \u2013 to nowa grupa suplement\u00f3w dedykowana osobom z zaburzeniami psychicznymi. Pomagaj\u0105 obni\u017cy\u0107 poziom kortyzolu, poprawiaj\u0105 sen i reguluj\u0105 prac\u0119 jelit\u201d \u2013 m\u00f3wi.<\/p>\n
Dodatkowo stosuje si\u0119:<\/p>\n
\u201ekwasy omega-3, witaminy z grupy B oraz witamin\u0119 D3, kt\u00f3rej niedob\u00f3r jest bardzo cz\u0119sty, szczeg\u00f3lnie u os\u00f3b z oty\u0142o\u015bci\u0105\u201d \u2013 wylicza.<\/p>\n
<\/p>\n
Dieta a skuteczno\u015b\u0107 leczenia<\/b><\/p>\n
Zwi\u0105zek mi\u0119dzy diet\u0105 a farmakoterapi\u0105 jest bezpo\u015bredni.<\/p>\n
\u201eOdpowiednie \u017cywienie zwi\u0119ksza efektywno\u015b\u0107 leczenia, mo\u017ce przyspieszy\u0107 proces zdrowienia i wspiera\u0107 produkcj\u0119 dopaminy i serotoniny, czyli tzw. hormon\u00f3w szcz\u0119\u015bcia\u201d \u2013 podkre\u015bla.<\/p>\n
Du\u017co m\u00f3wi si\u0119 o przyro\u015bcie masy cia\u0142a, b\u0119d\u0105cej cz\u0119sto wynikiem d\u0142ugotrwa\u0142ej farmakoterapii. Nie mo\u017cna pomin\u0105\u0107 faktu, \u017ce zbilansowana dieta dotyczy tak\u017ce os\u00f3b z niedowag\u0105.<\/p>\n
\u201eBMI poni\u017cej 18,5 nie jest stanem w\u0142a\u015bciwym. Wtedy funkcje poznawcze takiej osoby nie dzia\u0142aj\u0105 prawid\u0142owo, pojawiaj\u0105 si\u0119 wahania nastroju, a proces zdrowienia si\u0119 wyd\u0142u\u017ca\u201d \u2013 wyja\u015bnia. Szczeg\u00f3lnym problemem jest niedob\u00f3r t\u0142uszcz\u00f3w w diecie, poniewa\u017c wiele kobiet ogranicza t\u0142uszcze do minimum, a to b\u0142\u0105d \u2013 s\u0105 one niezb\u0119dne dla prawid\u0142owego funkcjonowania organizmu i gospodarki hormonalnej\u201d \u2013 dodaje.<\/p>\n
<\/p>\n
Wsp\u00f3lna droga do zdrowia<\/b><\/p>\n
Jak podkre\u015bla Sabina Krupa-Palarczyk, skuteczna terapia wymaga wsp\u00f3\u0142pracy wielu specjalist\u00f3w.<\/p>\n
\u201ePraca zespo\u0142owa w centrum jest bardzo wa\u017cna. Czasami potrzebna jest najpierw psychoterapia, zrozumienie emocji i w\u0142asnych trudno\u015bci. To nie jest tylko kwestia silnej woli\u201d \u2013 zaznacza.<\/p>\n
Dieta nie zast\u0119puje leczenia, ale mo\u017ce by\u0107 jego wa\u017cnym filarem.<\/p>\n
\u201eOdpowiednie \u017cywienie to realne wsparcie procesu zdrowienia \u2013 dost\u0119pne, skuteczne i mo\u017cliwe do wprowadzenia krok po kroku\u201d \u2013 podsumowuje dietetyk.<\/p>\n
Odpowiednio zbilansowana dieta mo\u017ce znacz\u0105co wspiera\u0107 leczenie psychiatryczne \u2013 poprawia\u0107 skuteczno\u015b\u0107 farmakoterapii, stabilizowa\u0107 nastr\u00f3j i przyspiesza\u0107 powr\u00f3t do zdrowia. O roli \u017cywienia w terapii os\u00f3b zmagaj\u0105cych si\u0119 z zaburzeniami psychicznymi rozmawiamy z Sabin\u0105 Krup\u0105-Palarczyk, dietetykiem Centrum Zdrowia Psychicznego w Podhala\u0144skim Szpitalu Specjalistycznym w Nowym Targu. Coraz wi\u0119cej bada\u0144 i do\u015bwiadcze\u0144 klinicznych potwierdza, \u017ce zdrowie psychiczne […]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":5578,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["post-5572","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-psychoedukacja"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/czppodhale.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5572","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/czppodhale.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/czppodhale.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/czppodhale.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/czppodhale.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5572"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/czppodhale.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5572\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5579,"href":"https:\/\/czppodhale.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5572\/revisions\/5579"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/czppodhale.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5578"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/czppodhale.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5572"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/czppodhale.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5572"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/czppodhale.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5572"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}