{"id":4458,"date":"2025-11-17T15:26:54","date_gmt":"2025-11-17T15:26:54","guid":{"rendered":"https:\/\/czppodhale.pl\/?post_type=blog&p=4458"},"modified":"2026-01-14T00:48:22","modified_gmt":"2026-01-14T00:48:22","slug":"choroba-afektywna-dwubiegunowa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/czppodhale.pl\/index.php\/2025\/11\/17\/choroba-afektywna-dwubiegunowa\/","title":{"rendered":"Choroba afektywna dwubiegunowa: \u017cycie mi\u0119dzy skrajno\u015bciami \u2013 rozmowa z asystentk\u0105 zdrowienia Barbar\u0105 Handzel"},"content":{"rendered":"

Choroba afektywna dwubiegunowa (ChAD) to jedno z najbardziej z\u0142o\u017conych zaburze\u0144 psychicznych. Towarzysz\u0105 jej silne wahania nastroju \u2013 od g\u0142\u0119bokiej depresji po stany euforyczne lub pobudzenie (mani\u0119, hipomani\u0119), a tak\u017ce tzw. stany mieszane.<\/strong><\/p>\n

Jak wygl\u0105da \u017cycie z t\u0105 chorob\u0105? Czym r\u00f3\u017cni si\u0119 hipomania od zwyk\u0142ej rado\u015bci? Jak pom\u00f3c bliskim i samemu sobie? O tym opowiada Barbara Handzel \u2013 asystentka zdrowienia z Centrum Zdrowia Psychicznego w Rabce-Zdroju, kt\u00f3ra wspiera pacjent\u00f3w, towarzyszy im w zdrowieniu, bazuj\u0105c na w\u0142asnym do\u015bwiadczeniu \u017cycia z ChAD.<\/p>\n

\u2013 \u201eNie da si\u0119 tego kr\u00f3tko wyja\u015bni\u0107. W du\u017cym uproszczeniu polega to na tym, \u017ce zmienia\/waha nam si\u0119 nastr\u00f3j. Ka\u017cdy cz\u0142owiek raz czuje si\u0119 lepiej, raz gorzej. Natomiast w chorobie dwubiegunowej jest tak, \u017ce nasz stan psychiczny przechodzi w jeden biegun tzw. manii lub hipomanii, ja to okre\u015blam jako okres \u201eg\u00f3rki\u201d, albo w drugi, w stron\u0119 depresji\u201d \u2013 t\u0142umaczy.<\/p>\n

Diagnoza nie zawsze przychodzi szybko.<\/strong><\/p>\n

Objawy ChAD mog\u0105 by\u0107 myl\u0105ce, zw\u0142aszcza, gdy np. przez d\u0142u\u017cszy czas dominuj\u0105 epizody depresyjne. \u2013 \u201eU mnie wcze\u015bniej, w wieku dojrzewania i wczesnej m\u0142odo\u015bci, wyst\u0119powa\u0142y g\u0142\u00f3wnie stany depresyjne i niestabilno\u015b\u0107 emocjonalna. Nigdy nie mia\u0142am albo nie zaobserwowa\u0142am \u201eg\u00f3rki\u201d. Dopiero po porodzie wyst\u0105pi\u0142 pierwszy epizod hipomaniakalny, kt\u00f3ry przerodzi\u0142 si\u0119 w mani\u0119 i dosz\u0142o do psychozy. Rozkr\u0119ca\u0142o si\u0119 to przez trzy tygodnie i dosz\u0142o do momentu braku kontroli nad my\u015blami, zachowaniem i odczuwaniem emocji\u201d. Odbi\u00f3r rzeczywisto\u015bci sta\u0142 si\u0119 bardzo mocno zaburzony. Czu\u0142am si\u0119 baaaardzo szcz\u0119\u015bliwa, pobudzona, silna i niezniszczalna jak nigdy dot\u0105d. Nie potrzebowa\u0142am nawet snu czy po\u017cywienia, a mimo to by\u0142am na pe\u0142nych obrotach \u2013 wspomina Barbara Handzel.
\nStany mieszane s\u0105 szczeg\u00f3lnie niebezpieczne. \u2013 \u201eMo\u017cna by\u0107 na przyk\u0142ad pobudzonym (nakr\u0119conym) i energicznym, tak jak w g\u00f3rce, a r\u00f3wnocze\u015bnie mie\u0107 my\u015bli samob\u00f3jcze, depresyjne. Te\u017c tak mia\u0142am. Nie jest to przyjemny, ani bezpieczny stan\u201d \u2013 przyznaje. W ka\u017cdym z tych stan\u00f3w \u017cycie zostaje zdezorganizowane.<\/p>\n

\u201ePomys\u0142 za pomys\u0142em\u201d \u2013 czyli jak wygl\u0105da hipomania.<\/strong><\/p>\n

W stanie hipomanii chory mo\u017ce odczuwa\u0107 przyp\u0142yw energii, zwi\u0119kszon\u0105 kreatywno\u015b\u0107 i pewno\u015b\u0107 siebie, co cz\u0119sto prowadzi do podejmowania impulsywnych decyzji. \u2013 \u201eNa pocz\u0105tku hipomania jest nawet przyjemnym stanem. Ma si\u0119 du\u017co energii i kosmiczne plany, kt\u00f3re pr\u00f3bujemy realizowa\u0107 bez wzgl\u0119du na konsekwencje. Dochodzi do tego wysokie poczucie w\u0142asnej warto\u015bci, a to popycha do ryzykownych zachowa\u0144 i niejednokrotnie do podejmowania decyzji, kt\u00f3rych bez CHADu w og\u00f3le nie przysz\u0142yby nawet do g\u0142owy.. Ja mia\u0142am tak, \u017ce w mojej g\u0142owie pojawia\u0142 si\u0119 pomys\u0142 za pomys\u0142em, r\u00f3wnie\u017c tzw. \u201egonitwa my\u015bli\u201d. Zacz\u0119\u0142o si\u0119 od planowania otwarcia dzia\u0142alno\u015bci gospodarczej. A jak zacz\u0119\u0142am od siebie, to czemu innym te\u017c nie pootwiera\u0107 dzia\u0142alno\u015bci?\u201d. Mog\u0142am wszystko, cho\u0107 nie by\u0142o to poparte merytorycznymi powodami, a czym\u015b co si\u0119 pojawi\u0142o we mnie. Zorganizowanie olimpiady zimowej w Zakopanem oraz stworzenie metra z Krakowa na Podhale by\u0142o pestk\u0105 \ud83d\ude09 W psychozie czu\u0142am si\u0119 ju\u017c tak wyj\u0105tkowa, \u017ce by\u0142am przekonana, \u017ce jestem papie\u017cem, Jezusem, czy te\u017c Bogiem, a z lud\u017ami mog\u0142am porozumiewa\u0107 si\u0119 telepatycznie\u2026 Mia\u0142am misj\u0119 i rozgryz\u0142am system.<\/p>\n

Leczenie: farmakoterapia i terapia jako duet.<\/strong><\/p>\n

Leczenie farmakologiczne jest podstaw\u0105 w leczeniu ChAD \u2013 zar\u00f3wno w ostrych epizodach, jak i w okresie remisji. \u2013 \u201eFarmakoterapia w ostrym epizodzie depresyjnym czy maniakalnym, to jest pierwszy krok do tego, \u017ceby zdrowie\u0107 i opanowa\u0107 sytuacj\u0119\u201d \u2013 m\u00f3wi Handzel.
\nCho\u0107 wiele os\u00f3b pr\u00f3buje odstawi\u0107 leki, nie zawsze ko\u0144czy si\u0119 to dobrze. \u2013 \u201eDwa razy pr\u00f3bowa\u0142am z psychiatr\u0105 schodzi\u0107 z lek\u00f3w, ale u mnie si\u0119 to objawi\u0142o tym, \u017ce znowu wpad\u0142am w hipomani\u0119 i psychoz\u0119. Wtedy zn\u00f3w wr\u00f3ci\u0142y pomys\u0142y nie z tej ziemi\u201d.
\nTerapia to drugi filar. \u2013 \u201eBez terapii nie mia\u0142abym takiego wgl\u0105du w t\u0119 chorob\u0119. Nie potrafi\u0142abym rozpoznawa\u0107 nawet tych pierwszych objaw\u00f3w\u201d \u2013 podkre\u015bla. \u2013 \u201eW terapii jestem ju\u017c kilka lat, jest jeszcze du\u017co rzeczy do przepracowania z przesz\u0142o\u015bci, ale ona te\u017c pomaga rozwi\u0105zywa\u0107 dzisiejsze problemy, radzi\u0107 sobie na bie\u017c\u0105co w \u017cyciu.<\/p>\n

Nie ba\u0107 si\u0119 \u2013 zrozumie\u0107.<\/strong><\/p>\n

Czy trzeba si\u0119 ba\u0107 osoby z ChAD? Barbara odpowiada szczerze: \u2013 \u201eJe\u017celi osoba faktycznie jest w epizodzie, to mo\u017cna si\u0119 ba\u0107, ale o jej zdrowie i bezpiecze\u0144stwo. Ja te\u017c m\u00f3wi\u0142am niestworzone rzeczy, r\u00f3\u017cne, dziwne, czego ja np. nie zrobi\u0119 czy np. wydawa\u0142am du\u017co pieni\u0119dzy, bez ogranicze\u0144. Moje kochane, nowonarodzone dziecko \u201eposz\u0142o w odstawk\u0119\u201d, bo inne rzeczy by\u0142y dla mnie priorytetowe. W stanie psychozy jest niebezpiecznie, ale wcale niemniej jest w g\u0142\u0119bokiej depresji, po prostu inaczej. Najbardziej dla pacjenta, ale dla rodziny, dla bliskich r\u00f3wnie\u017c\u201d.
\nDlatego tak wa\u017cna jest psychoedukacja. \u2013 \u201eGdyby moja rodzina czy przyjaciele od pocz\u0105tku wiedzieli, \u017ce co\u015b si\u0119 ze mn\u0105 dzieje, \u017ce si\u0119 zmienia z dnia na dzie\u0144 i \u017ce to objawy choroby, albo gdybym ja wiedzia\u0142a, to mo\u017ce byliby\u015bmy w stanie to wszystko zatrzyma\u0107. Jednak sta\u0142o si\u0119 tak, \u017ce moje \u017cycie si\u0119 rozp\u0119dzi\u0142o, a potem, ju\u017c w szpitalu psychiatrycznym drastycznie zwolni\u0142o, dochodz\u0105c do momentu bardzo g\u0142\u0119bokiej depresji. Natomiast nie mieli\u015bmy o tym poj\u0119cia, \u017ce jest to stan chorobowy i przynios\u0142o to ze sob\u0105 okre\u015blone konsekwencje.<\/p>\n

\u017bycie w remisji \u2013 mo\u017cliwe i realne.<\/strong><\/p>\n

Dzi\u0119ki leczeniu i terapii osoby z ChAD mog\u0105 normalnie funkcjonowa\u0107 na co dzie\u0144, ale musz\u0105 uwa\u017cnie obserwowa\u0107 siebie i sw\u00f3j nastr\u00f3j. \u2013 \u201eNie jest tak, \u017ce jestem w remisji i zapominam o chorobie. Zdarzaj\u0105 si\u0119 takie momenty, gdzie co\u015b mnie z\u0142amie lub za mocno pobudzi. Wtedy daj\u0119 sobie czas i musz\u0119 odpocz\u0105\u0107. Kiedy natomiast pojawia si\u0119 \u201eg\u00f3rka\u201d to staram si\u0119 uspokaja\u0107 i zapanowa\u0107 nad sytuacj\u0105\u201d.
\nJe\u015bli trzeba, zmieniane s\u0105 dawki lub rodzaje lek\u00f3w. \u2013 \u201eWprowadzamy wtedy z lekarzem psychiatr\u0105 co\u015b nowego lub zmieniamy dawkowanie. To ju\u017c taka nauka siebie, wczesne rozpoznawanie zmian i \u017cycia z chorob\u0105\u201d.<\/p>\n

Psychoterapia \u2013 warto zawsze.<\/strong><\/p>\n

Na koniec \u2013 rada, kt\u00f3ra dotyczy nie tylko os\u00f3b z diagnoz\u0105: \u2013 \u201ePolecam psychoterapi\u0119 ka\u017cdemu, czy zdrowemu, czy choremu. Mo\u017cna si\u0119 wiele nauczy\u0107 o sobie samym i \u0142atwiej si\u0119 wtedy \u017cyje. Lepsze relacje z lud\u017ami (lub zaka\u0144czanie toksycznych znajomo\u015bci) s\u0105 dowodem zadbania o siebie i swoj\u0105 psychik\u0119. Inaczej patrzy si\u0119 na \u015bwiat, na siebie i stajemy si\u0119 coraz silniejsi \u201d(ale te\u017c w ramach rozs\u0105dku ;)). Dla mnie akceptacja choroby by\u0142a nowym pocz\u0105tkiem.<\/p>\n

Przypomnijmy czym jest choroba afektywna dwubiegunowa?<\/strong><\/p>\n

ChAD charakteryzuje si\u0119 wyst\u0119powaniem epizod\u00f3w depresji, manii lub hipomanii, a tak\u017ce stan\u00f3w mieszanych, w kt\u00f3rych objawy depresji i manii mog\u0105 pojawia\u0107 si\u0119 jednocze\u015bnie. Mi\u0119dzynarodowa Klasyfikacja Chor\u00f3b ICD-10 wyr\u00f3\u017cnia dwa g\u0142\u00f3wne typy tej choroby:<\/p>\n

    \n
  1. ChAD typu I: wyst\u0119puj\u0105 epizody manii o r\u00f3\u017cnym nasileniu, trwaj\u0105ce co najmniej tydzie\u0144, mog\u0105 pojawi\u0107 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c epizody depresyjne.<\/li>\n
  2. ChAD typu II: epizody manii s\u0105 zast\u0105pione przez epizody hipomanii, kt\u00f3re s\u0105 mniej nasilone i trwaj\u0105 kr\u00f3cej ni\u017c tydzie\u0144, a tak\u017ce wyst\u0119puj\u0105 epizody depresyjne.<\/li>\n<\/ol>\n

    Objawy i diagnoza.<\/strong><\/p>\n

    Epizody manii lub hipomanii obejmuj\u0105 podwy\u017cszony nastr\u00f3j, zwi\u0119kszon\u0105 aktywno\u015b\u0107, zmniejszon\u0105 potrzeb\u0119 snu, zwi\u0119kszone poczucie w\u0142asnej warto\u015bci oraz impulsywne podejmowanie decyzji. Z kolei epizody depresyjne charakteryzuj\u0105 si\u0119 g\u0142\u0119bokim smutkiem, spadkiem energii, trudno\u015bciami w koncentracji oraz my\u015blami samob\u00f3jczymi. Diagnoza ChAD mo\u017ce by\u0107 trudna, poniewa\u017c choroba cz\u0119sto zaczyna si\u0119 od epizod\u00f3w depresyjnych. Wa\u017cne jest, aby w przypadku nawracaj\u0105cych epizod\u00f3w depresji, zw\u0142aszcza je\u015bli s\u0105 przeplatane okresami nadaktywno\u015bci, skonsultowa\u0107 si\u0119 z lekarzem psychiatr\u0105.<\/p>\n

    Leczenie i wsparcie.<\/strong><\/p>\n

    Leczenie ChAD jest wieloaspektowe i obejmuje farmakoterapi\u0119 oraz psychoterapi\u0119. Farmakoterapia jest kluczowym elementem leczenia, a leki stabilizuj\u0105ce nastr\u00f3j pomagaj\u0105 w kontrolowaniu objaw\u00f3w. Psychoterapia, zw\u0142aszcza terapia poznawczo-behawioralna, pomaga pacjentom w radzeniu sobie z objawami oraz w monitorowaniu nastroj\u00f3w.
    \nWsparcie spo\u0142eczne i psychoedukacja s\u0105 r\u00f3wnie\u017c istotne w zarz\u0105dzaniu chorob\u0105. Edukacja pacjent\u00f3w i ich rodzin na temat objaw\u00f3w oraz strategii radzenia sobie z chorob\u0105 mo\u017ce znacz\u0105co poprawi\u0107 jako\u015b\u0107 \u017cycia chorych. Choroba afektywna dwubiegunowa jest z\u0142o\u017conym zaburzeniem, kt\u00f3re wymaga kompleksowego podej\u015bcia w diagnostyce i leczeniu. Dzi\u0119ki odpowiedniej terapii i wsparciu, osoby z ChAD mog\u0105 prowadzi\u0107 satysfakcjonuj\u0105ce \u017cycie.<\/p>\n

    <\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Choroba afektywna dwubiegunowa (ChAD) to jedno z najbardziej z\u0142o\u017conych zaburze\u0144 psychicznych. Towarzysz\u0105 jej silne wahania nastroju \u2013 od g\u0142\u0119bokiej depresji po stany euforyczne lub pobudzenie (mani\u0119, hipomani\u0119), a tak\u017ce tzw. stany mieszane. Jak wygl\u0105da \u017cycie z t\u0105 chorob\u0105? Czym r\u00f3\u017cni si\u0119 hipomania od zwyk\u0142ej rado\u015bci? Jak pom\u00f3c bliskim i samemu sobie? O tym opowiada Barbara […]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":3908,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["post-4458","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-psychoedukacja"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/czppodhale.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4458","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/czppodhale.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/czppodhale.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/czppodhale.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/czppodhale.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4458"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/czppodhale.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4458\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5220,"href":"https:\/\/czppodhale.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4458\/revisions\/5220"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/czppodhale.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3908"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/czppodhale.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4458"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/czppodhale.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4458"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/czppodhale.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4458"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}